Distribution of genetic variation across a species range is shaped both by historical and contemporary factors such as topographical barriers, presence of diverse micro- and macrohabitats, complex geologic history and past climatic fluctuations. Signatures of the past events and the varied topography can be observed not only in plant taxa but also in the obligate parasites of plants such as oak gall wasps. The mountain barriers in Anatolia running from the southeastern towards the northern part of Turkey is accepted as a major faunistic and floristic belt, and is thought to underlie much of the genetic diversity in the region. Current findings show that complicated geologic history and a variety of mountainous areas have left imprints on the phylogenies and phylogeography of oak gall wasp taxa. Indeed, several oak gall wasp species studied across Turkey revealed the presence of this notorious pattern into west and east division of the genetic variation with respect to the location of the Turkish highlands. A number of published studies on the distribution and the allocation of the genetic diversity of several oak gall wasp species in Anatolia, which is located at the junction of several phytogeographic provinces, express the importance of an apparent genetic break in the examined oak gall wasp species. Keywords: Anatolia, Anatolian diagonal, Oak gall wasps, Genetic break, Geographic barriers
Bir türün sahip olduğu genetik varyasyonun yayılış alanı içindeki dağılımı mikro ve makrohabitatların çeşitliliği, topoğrafik bariyerler, alanın jeolojik tarihi ve geçmişteki iklimsel değişiklikler gibi hem tarihsel hem de bugünkü faktörler tarafından belirlenir. Topoğrafi ve tarihsel olayların etkileri sadece bitki taksonlarında değil aynı zamanda bitkilerin zorunlu parazitleri olarak kabul edilen gal arıları gibi taksonlarda da görülür. Ülkemizin güneydoğu kısmından başlayarak kuzeye doğru ilerleyen dağ sinsilelerinin Anadolu fauna ve florasını şekillendiren bariyerler arasında olduğu kabul edilmektedir ve bölgedeki genetik çeşitliliğin dağılımını da belirleyen önemli faktörlerden biri olduğu düşünülür. Elde edilen son bilgiler ülkemizin oldukça karmaşık jeolojik tarihi ve farklı dağlık alanların meşe gal arılarının filocoğrafik yapısının şekillenmesinde oldukça etkili olduğunu göstermiştir. Ülkemizdeki meşe gal arısı türlerinde genetik varyasyonun doğu ve batı şeklindeki dağılım ve yapılanması dikkat çekicidir. Fitocoğrafik alanların çakışma noktasında yer alan Anadolu’dan çalışılan meşe gal arısı türlerindeki mevcut genetik farklılaşma gal arısı türlerinde populasyon genetik yapısındaki kesintiye işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Anadolu, Anadolu diagonali, Meşe gal arıları, Genetik ayrım, Coğrafik bariyerler